काठमाडौं – अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले रुस–युक्रेन युद्ध अन्त्य गर्न पर्याप्त पहल नगरेको आरोप लगाउँदै युक्रेनमा नयाँ नेतृत्व आवश्यक रहेको बताएका छन् । उनले अमेरिकामा डिजेलको मूल्य बढ्नुमा पनि युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीलाई दोष दिएका छन् ।
शनिबार पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै ट्रम्पले रुससँग सम्झौता गर्न सक्ने नेतृत्व युक्रेनमा आवश्यक रहेको धारणा व्यक्त गरे । उनका अनुसार जेलेन्स्कीसँग युद्ध अन्त्य गर्ने विभिन्न अवसर भए पनि उनले त्यसको सदुपयोग गर्न सकेका छैनन् ।
ट्रम्पले शुक्रबार रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनसँग रुसबाट डिजेल खरिद गर्ने सहमति गरेका थिए । अमेरिकामा बढ्दो इन्धन मूल्य नियन्त्रण गर्ने उद्देश्यले गरिएको भनिएको उक्त सहमतिलाई रुसप्रतिको अमेरिकी नीतिमा महत्त्वपूर्ण परिवर्तनका रूपमा हेरिएको छ ।
डिजेलको मूल्य वृद्धिमा युक्रेनलाई दोष
ट्रम्पले युक्रेनले रुसका ऊर्जा पूर्वाधारमा आक्रमण गर्दा विश्व बजारमा इन्धन आपूर्तिमा समस्या बढेको दाबी गरेका छन् । उनका अनुसार यस्ता आक्रमणले अमेरिकी किसान, पशुपालक तथा अन्य व्यवसायीलाई समेत असर पारेको छ ।
अमेरिकामा डिजेलको मूल्य बढ्दा कृषि मेसिन सञ्चालन, सामान ढुवानी र अन्य व्यावसायिक गतिविधिको लागत बढ्न सक्छ । यसले अमेरिकी अर्थतन्त्रमा थप दबाब सिर्जना गर्ने चिन्ता छ ।
यद्यपि, इन्धनको मूल्य वृद्धिमा युक्रेनको गतिविधि मात्रै जिम्मेवार छैन । इरानसँग सम्बन्धित युद्ध र मध्यपूर्वमा बढेको तनावका कारण अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा तेल आपूर्तिमा अवरोध उत्पन्न हुँदा कच्चा तेल तथा पेट्रोलियम पदार्थको मूल्यमा समेत दबाब परेको छ ।
रुससँगको सहमतिप्रति युक्रेन र युरोपको असन्तुष्टि
ट्रम्प र पुटिनबीच भएको डिजेल खरिदसम्बन्धी सहमतिप्रति युक्रेनी तथा युरोपेली अधिकारीहरूले असन्तुष्टि व्यक्त गरेका छन् । रुसले इन्धन बिक्रीबाट प्राप्त गर्ने आम्दानी युक्रेनविरुद्धको युद्ध सञ्चालनमा खर्च गर्न सक्ने उनीहरूको चिन्ता छ ।
रुसले सन् २०२२ मा युक्रेनमाथि पूर्णस्तरको आक्रमण सुरु गरेपछि अमेरिका र उसका युरोपेली सहयोगीहरूले मस्कोमाथि विभिन्न आर्थिक प्रतिबन्ध लगाएका थिए । यस्तो अवस्थामा अमेरिकाले रुसबाट डिजेल खरिद गर्ने निर्णयलाई प्रतिबन्धसम्बन्धी नीतिमा सम्भावित परिवर्तनका रूपमा हेरिएको छ ।
ऊर्जा व्यापारसम्बन्धी यस सहमतिले अमेरिका र युक्रेनबीचको सम्बन्ध तथा रुसमाथि लगाइएका आर्थिक प्रतिबन्धको प्रभावकारिताबारे पनि बहस बढाएको छ ।
युद्धबारे ट्रम्पको दाबी
ट्रम्पले आफू सन् २०२२ मा अमेरिकी राष्ट्रपति भएको भए रुस–युक्रेन युद्ध सुरु नै नहुने दाबी गरेका छन् । उनले युद्ध सुरु हुनुमा नेतृत्वको अक्षमता जिम्मेवार रहेको टिप्पणी गरेका छन् ।
तर, युद्धको जिम्मेवारीबारे ट्रम्पको भनाइ उनको राजनीतिक धारणा हो । रुसले सन् २०२२ फेब्रुअरीमा युक्रेनमाथि पूर्णस्तरको आक्रमण सुरु गरेको तथ्य यस विवादको महत्त्वपूर्ण पृष्ठभूमि हो ।
यसैबीच, एसोसिएटेड प्रेस (एपी) र एनओआरसी सेन्टर फर पब्लिक अफेयर्स रिसर्चले गरेको सर्वेक्षण अक्टोबर १ मा सार्वजनिक गरिएको थियो । सर्वेक्षणअनुसार धेरै अमेरिकी नागरिकले बढ्दो मूल्यका लागि ट्रम्पलाई जिम्मेवार ठानेका छन् भने इरानसम्बन्धी उनको नीतिप्रति पनि असन्तुष्टि व्यक्त गरेका छन् ।
ट्रम्पले युक्रेनमाथि युद्ध अन्त्य गर्न दबाब बढाउँदै इन्धनको मूल्य वृद्धिका लागि जेलेन्स्कीलाई दोष दिएका छन् । तर, विश्वव्यापी तेल आपूर्तिमा देखिएका अवरोध र मध्यपूर्वको तनाव पनि इन्धन महँगिनुका महत्त्वपूर्ण कारण हुन् । रुसबाट डिजेल खरिद गर्ने अमेरिकी निर्णयले ऊर्जा बजार, युद्धको आर्थिक पक्ष र अमेरिका–युक्रेन सम्बन्धबारे थप बहस सिर्जना गरेको छ ।
